Nederlands English

Saroleostraat 54. De nieuwe ‘voorgevel’ aan de achterkant. De bemiddelende rol van de voorgevel is hier weggelaten, waardoor grens tussen voor- en achterkant vervaagd. Alle casestudies gaan over het wonen aan een ondergewaardeerde of vergeten plek, en pogen de charme van een dergelijke context - de context van de achterkant - te laten zien.
Saroleostraat 54. De nieuwe ‘voorgevel’ aan de achterkant. De bemiddelende rol van de voorgevel is hier weggelaten, waardoor grens tussen voor- en achterkant vervaagd. Alle casestudies gaan over het wonen aan een ondergewaardeerde of vergeten plek, en pogen de charme van een dergelijke context - de context van de achterkant - te laten zien.

Saroleastraat 56. Om de bovenwoning van het winkelpand weer in gebruik te nemen, wordt een uitbreiding en daarmee oriëntatieverandering voorgesteld voor de verdiepingen op de kavel. Geleefd, gewerkt en gegeten wordt op de ‘achterkant’ van de kavel. Achterkant tussen haakjes, want deze zal als zodanig niet meer functioneren; ook de entree tot de woning krijgt hier zijn plek. Geslapen wordt in de bestaande bovenwoning aan de Saroleastraat: een straat die na sluitingstijd van de winkels, verandert in een rustige plek.
Saroleastraat 56. Om de bovenwoning van het winkelpand weer in gebruik te nemen, wordt een uitbreiding en daarmee oriëntatieverandering voorgesteld voor de verdiepingen op de kavel. Geleefd, gewerkt en gegeten wordt op de ‘achterkant’ van de kavel. Achterkant tussen haakjes, want deze zal als zodanig niet meer functioneren; ook de entree tot de woning krijgt hier zijn plek. Geslapen wordt in de bestaande bovenwoning aan de Saroleastraat: een straat die na sluitingstijd van de winkels, verandert in een rustige plek.

Oranje Nassaustraat 41. De woninguitbreidingen doen, in hun ruwe afwerking, mee in het spel van de achterkant: een patchwork aan trappen, schoorstenen, regenpijpen, waslijnen etc. Deze componenten, kenmerkend voor de architectuur van een achterkant, spelen nu een rol aan de nieuwe voorkant.
Oranje Nassaustraat 41. De woninguitbreidingen doen, in hun ruwe afwerking, mee in het spel van de achterkant: een patchwork aan trappen, schoorstenen, regenpijpen, waslijnen etc. Deze componenten, kenmerkend voor de architectuur van een achterkant, spelen nu een rol aan de nieuwe voorkant.

Oranje Nassaustraat 41.
Oranje Nassaustraat 41.

De gedeeltelijk nieuwe voorgevel van de samengestelde kavel aan de Oranje Nassaustraat 23 en 25. Veel winkelpanden staan al langdurig leeg; het winkelhart van Heerlen wordt langzaam in gebruik genomen als woongebied door her- en opwaardering van het aanwezige materiaal.
De gedeeltelijk nieuwe voorgevel van de samengestelde kavel aan de Oranje Nassaustraat 23 en 25. Veel winkelpanden staan al langdurig leeg; het winkelhart van Heerlen wordt langzaam in gebruik genomen als woongebied door her- en opwaardering van het aanwezige materiaal.

Oranje Nassaustraat 23 en 25. De aanbouw op de begane grond aan de achterzijde van het pand op nummer, wordt deels gesloopt; inclusief het inpandig gedeelte. Alleen de twee verdieping tellende aanbouw, blijft bestaan en wordt verbouwd. De nieuwe doorgang vanaf de Oranje Nassaustraat biedt toegang tot het 'terrain vague' van het bouwblok.
Oranje Nassaustraat 23 en 25. De aanbouw op de begane grond aan de achterzijde van het pand op nummer, wordt deels gesloopt; inclusief het inpandig gedeelte. Alleen de twee verdieping tellende aanbouw, blijft bestaan en wordt verbouwd. De nieuwe doorgang vanaf de Oranje Nassaustraat biedt toegang tot het 'terrain vague' van het bouwblok.

fragment van 'de Wand', waarin een woonwinkel/-expo is ondergebracht. Het gevelmateriaal benadrukt, reflecteert en filtert de omgeving van de 'terrain vague' in haar eigen abstractie: Het werkt als een wit doek waarop het gapende gat in de bebouwing aan de Stationstraat, wordt belicht.
fragment van 'de Wand', waarin een woonwinkel/-expo is ondergebracht. Het gevelmateriaal benadrukt, reflecteert en filtert de omgeving van de 'terrain vague' in haar eigen abstractie: Het werkt als een wit doek waarop het gapende gat in de bebouwing aan de Stationstraat, wordt belicht.

Overzicht van de twee vrije ruimtes - terrain vague - die vallen in het bouwblok, door leegstand en vergetelheid; een verlaten stukje stad dat wordt omvat door de restanten van het bouwblok. Het onbestemde van deze plekken, wordt gezien als een extra kwaliteit en directe aanleiding om hier het wonen te laten floreren.
Overzicht van de twee vrije ruimtes - terrain vague - die vallen in het bouwblok, door leegstand en vergetelheid; een verlaten stukje stad dat wordt omvat door de restanten van het bouwblok. Het onbestemde van deze plekken, wordt gezien als een extra kwaliteit en directe aanleiding om hier het wonen te laten floreren.




PROJECTINDEX
 
PATCHWORK
Technische Universiteit Eindhoven
ARCHITECTURE

Bouwen aan Heerlen is bouwen aan een stad waar je niet ondanks, maar dankzij de krimp wilt wonen.
De huidige ontwikkelingen in Heerlen worden gekenmerkt door krimp en vergrijzing. De stad is niet uniek in haar demografische ontwikkeling, het vormt echter wel een uitzonderlijk voorbeeld als zijnde een stedelijke regio die te maken heeft met krimp.
Zoekende naar een oplossing, lijkt het alsof Heerlen gewend is geraakt aan een grootste aanpak in triomfantelijke gebaren; wellicht een erfenis uit het welvarende verleden, zo getuigen de modernistische monumenten verspreid door het centrum. Maar de vraag of een dergelijke houding nog past bij de huidige ontwikkelingen, wordt ogenschijnlijk niet gesteld. Het in aanbouw zijnde treinstation is hiervan een - niet zo stille - getuige.
De staat van leegstand waarin Heerlen vervalt, is mijns inziens een directe uitnodiging om nog eens goed te kijken naar de kwaliteiten van de stad en de oplossing te vinden in een meer lokale aanpak. In deze catalogus aan mogelijkheden voor een eigentijdse aanpassing van de bestaande gebouwenvoorraad, wordt gezocht naar een antwoord op de vraag: ‘Hoe bouw je verder aan een krimpstad?’.
Een antwoord wordt gezocht in en lijnrecht tegenover het hart van beschreven ontwikkelingen. Gelegen naast de enorme bouwput waar straks het nieuwe treinstation zal gaan verrijzen, ligt een stukje verlaten stad. In al haar eerlijkheid, is deze plek aan de Stationstraat een waar visitekaartje voor de krimpende regio. Thema’s als het onbestemde en de achterkant spelen hier een terugkerende rol: Verbeeld door het patchwork aan uitbreidingen, trappen, schoorstenen, regenpijpen, waslijnen, rolluiken etc.
Het ligt misschien niet voor de hand deze context, gevuld door leegte en vergetelheid, als waardevolle plek te aanschouwen, maar dat wordt in dit visueel betoog verdedigd. Leegte omvat immers ook een uitdrukking van potentie, het refereert aan de verdere ontwikkeling die mogelijk is.
De vier case studies onderzoeken verschillende woonscenario’s op zorgvuldig geselecteerde kavels. Bovendien wordt gepleit voor een tweetal oefeningen in de openbare ruimte; beide ter ondersteuning van het woonplezier, maar opererend op verschillende schaalniveaus. Want het overschot aan ruimte en materiaal wordt gezien als een extra kwaliteit en tevens directe aanleiding om het wonen in het centrum te laten floreren. Een zestal studies gaat over het wonen aan een ondergewaardeerde of vergeten plek en pogen de charme van een dergelijke context, die van de achterkant, te laten zien.
Als geheel reflecteren de voorgestelde ontwerpopgaven in hun kleinschaligheid op de huidige perceptie van krimp, als zijnde een bedreiging. Heerlen probeert krimp te voorkomen, of het tenminste in te perken, door het te bestrijden met groei. Maar wil Heerlen zich kunnen manifesteren in tijden van krimp en vergrijzing, dan moet er gewerkt worden aan een stad waar men wil wonen, kan binden en mag groeien.