Nederlands English


“De galerijflats zijn door hun strarre en monofunctionele opbouw extra vatbaar voor de krimpproblematiek en zullen binnen 15 jaar worden gesloopt.” Sloop dreigt voor de galerijflats vlak achter de dijk, terwijl juist deze flats de moeite van het behouden waard zijn. Ze gelden voor veel mensen als een icoon van de jaren ’60 en ’70 waarin men geloofde dat Delfzijl dé bloeiende havenstad van Noord Nederland zou worden. De flats bieden daarnaast de perfecte mogelijkheid voor bewoners en bezoekers het unieke uitzicht, landschap en licht van de plek te ervaren.
“De galerijflats zijn door hun strarre en monofunctionele opbouw extra vatbaar voor de krimpproblematiek en zullen binnen 15 jaar worden gesloopt.” Sloop dreigt voor de galerijflats vlak achter de dijk, terwijl juist deze flats de moeite van het behouden waard zijn. Ze gelden voor veel mensen als een icoon van de jaren ’60 en ’70 waarin men geloofde dat Delfzijl dé bloeiende havenstad van Noord Nederland zou worden. De flats bieden daarnaast de perfecte mogelijkheid voor bewoners en bezoekers het unieke uitzicht, landschap en licht van de plek te ervaren.

Aantrekkelijke leegte tracht niet een oplossing te bieden voor de krimpproblematiek, maar illustreert een nieuwe zienswijze voor de galerijflat en zijn omgeving. Basis voor mijn ontwerpend onderzoek zijn de gesprekken met bewoners, bezoekers en deskundigen met relevante kennis. Van de oude zorgbehoevende man die al 30 jaar in de flat woont tot het werkloze jonge gezin aan wie pas een appartement is toegewezen. Gemeenschappelijke deler in de verhalen is de angst voor de leegstand en verloedering. Veel bewoners en bezoekers klagen over het beperkte gebruik van de flat en de slechte interactie tussen flat, bewoners, wijk en landschap.
Aantrekkelijke leegte tracht niet een oplossing te bieden voor de krimpproblematiek, maar illustreert een nieuwe zienswijze voor de galerijflat en zijn omgeving. Basis voor mijn ontwerpend onderzoek zijn de gesprekken met bewoners, bezoekers en deskundigen met relevante kennis. Van de oude zorgbehoevende man die al 30 jaar in de flat woont tot het werkloze jonge gezin aan wie pas een appartement is toegewezen. Gemeenschappelijke deler in de verhalen is de angst voor de leegstand en verloedering. Veel bewoners en bezoekers klagen over het beperkte gebruik van de flat en de slechte interactie tussen flat, bewoners, wijk en landschap.

De kwaliteit van het casco van de flat wordt zichtbaar door ruimte te laten voor de beleving van uitzicht, lucht en landschap. De huidige gesloten plint van de flat vormt een barrière tussen landschap en programma op de verdiepingen. Door deze in te voegen in het landschap en het casco ter plaatse van de onderste verdiepingen open te werken kan een groen doorwaadbaar basement ontstaan. Door de bestaande galerij te behouden en aan te laten sluiten op maaiveld wordt een nieuw route gecreëerd voor de bewoners van de onderste appartementen. Op de plek van de leegstaande appartementen op de hogere verdiepingen wordt de eenzijdig georiënteerde smalle galerij opengewerkt zodat ruimte ontstaat voor de beleving van licht en uitzicht. Deze kunnen worden ingevuld als private en collectieve buitenruimtes.
De kwaliteit van het casco van de flat wordt zichtbaar door ruimte te laten voor de beleving van uitzicht, lucht en landschap. De huidige gesloten plint van de flat vormt een barrière tussen landschap en programma op de verdiepingen. Door deze in te voegen in het landschap en het casco ter plaatse van de onderste verdiepingen open te werken kan een groen doorwaadbaar basement ontstaan. Door de bestaande galerij te behouden en aan te laten sluiten op maaiveld wordt een nieuw route gecreëerd voor de bewoners van de onderste appartementen. Op de plek van de leegstaande appartementen op de hogere verdiepingen wordt de eenzijdig georiënteerde smalle galerij opengewerkt zodat ruimte ontstaat voor de beleving van licht en uitzicht. Deze kunnen worden ingevuld als private en collectieve buitenruimtes.

Op basis van de bestaande morfologische opbouw van het landschap en de mogelijkheden van dynamisch water- en dijkbeheer (washover dijk en waterberging) kan een natuurlijk zelforganiserend landschap ontstaan dat voor verbindingen zorgt in een verspipperd gebied. Het nieuwe landschap maakt een veilig water- en dijkbeheer mogelijk en biedt daarnaast mogelijkheden voor bewoners en bezoeker om de aanwezige natuurlijke kwaliteiten te beleven.
Op basis van de bestaande morfologische opbouw van het landschap en de mogelijkheden van dynamisch water- en dijkbeheer (washover dijk en waterberging) kan een natuurlijk zelforganiserend landschap ontstaan dat voor verbindingen zorgt in een verspipperd gebied. Het nieuwe landschap maakt een veilig water- en dijkbeheer mogelijk en biedt daarnaast mogelijkheden voor bewoners en bezoeker om de aanwezige natuurlijke kwaliteiten te beleven.

De ruimtelijke potentie van het opgewerkte casco biedt kansen voor nieuwe initiatieven. Het verstilde uitzicht vanaf grote hoogte op de lucht die weerspiegelt in de zee geeft je het gevoel los te komen van de wereld op de grond. De veelgehoorde wens van oude bewoners om graag te willen sterven bij dit uitzicht als ook de behoefte aan een sterfhuis in Delfzijl zijn de aanleiding geweest voor de inpassing van een kleinschalig hospice. Door de oost - west oriëntatie van de Dijkzicht flat heeft het hospice een volledige oriëntatie op de zee en de zonsopgang en -ondergang. Basis voor het ontwerp is het bestaande betonnen casco met zijn schachten, ontsluitingsprincipe en openingen. Door enkele zorgvuldig gekozen extra openingen wordt de beleving van op uitzicht, licht, en zicht vergroot. De verkeerszone is daarbij ontworpen als een verbindend verblijfsgebied tussen de verschillende ruimten.
De ruimtelijke potentie van het opgewerkte casco biedt kansen voor nieuwe initiatieven. Het verstilde uitzicht vanaf grote hoogte op de lucht die weerspiegelt in de zee geeft je het gevoel los te komen van de wereld op de grond. De veelgehoorde wens van oude bewoners om graag te willen sterven bij dit uitzicht als ook de behoefte aan een sterfhuis in Delfzijl zijn de aanleiding geweest voor de inpassing van een kleinschalig hospice. Door de oost - west oriëntatie van de Dijkzicht flat heeft het hospice een volledige oriëntatie op de zee en de zonsopgang en -ondergang. Basis voor het ontwerp is het bestaande betonnen casco met zijn schachten, ontsluitingsprincipe en openingen. Door enkele zorgvuldig gekozen extra openingen wordt de beleving van op uitzicht, licht, en zicht vergroot. De verkeerszone is daarbij ontworpen als een verbindend verblijfsgebied tussen de verschillende ruimten.

Bij de materiële uitwerking is gestreefd naar een architectuur die de kracht van het betonnen casco als kader voor uitzicht en licht laat spreken en tegelijkertijd een huiselijk sfeer biedt. Op de plaats van de oude balkons en de oude kozijnindeling kan een nieuw kozijnkader voor licht en zicht in het casco geschoven worden. Vervaardigd uit hergebruikte kozijnen en glas en houten panelen voegt het zich naadloos in het casco en biedt het warme hout tegelijkertijd een subtiel contrast de steenachtige wanden en vloeren.
Bij de materiële uitwerking is gestreefd naar een architectuur die de kracht van het betonnen casco als kader voor uitzicht en licht laat spreken en tegelijkertijd een huiselijk sfeer biedt. Op de plaats van de oude balkons en de oude kozijnindeling kan een nieuw kozijnkader voor licht en zicht in het casco geschoven worden. Vervaardigd uit hergebruikte kozijnen en glas en houten panelen voegt het zich naadloos in het casco en biedt het warme hout tegelijkertijd een subtiel contrast de steenachtige wanden en vloeren.

duurzame kringloop door zelfvoorzienende energie- en watervoorziening en innovatief hergebruik van lokale bouw- en sloop materialen
duurzame kringloop door zelfvoorzienende energie- en watervoorziening en innovatief hergebruik van lokale bouw- en sloop materialen




PROJECTINDEX
 
AANTREKKELIJKE LEEGTE
Academie van Bouwkunst Groningen
ARCHITECTURE

Een adaptief baken aan de Eems
Door middel van een vernieuwende omgang met leegstand krijgt een naoorlogse galerijflat in Delfzijl-Noord opnieuw betekenis. Het plan reageert op bevolkingskrimp. Uitgangspunt voor het ontwerp is een ontwerpstrategie die inspeelt op de veranderende omstandigheden en de verhalen van bewoners en betrokkenen. De beleving van uitzicht, licht en landschap in combinatie met de speling van zonlicht door het casco van de flat vormen leidende thema's in de vormgeving van de dialoog tussen de bestaande en nieuwe leegte.
“...en met de laagstaande zon krijgt de zee die zilveren glans. Staande in de wind en het geluid van het ruizen van de zee in mijn oren, dan voel ik me als een vogel hoog boven alles.”
Dhr. Reint Nienhuis 81 jaar, Dijkzichtflat, 8ste verdieping nr. 345

In de naoorlogse uitbreidingswijk Delfzijl-Noord ervaar je zowel troosteloze leegstand ten gevolge van onomkeerbare bevolkingskrimp als de ruimte van zee en wierdeland. De monofunctionele galerijflats aan de dijk gelden voor veel mensen als een icoon van de jaren zestig en zeventig waarin men geloofde dat Delfzijl dé bloeiende havenstad van Noord Nederland zou worden. De grote hoogte en de ligging van de flat vlak bij de dijk maakt een unieke beleving van licht en uitzicht op zee en wierdelandschap mogelijk. Uitgangspunt voor het ontwerp is het bestaande te respecteren en een alternatief te bieden voor sloop of kostbare herstructurering. Gesprekken met bewoners, omwonenden en deskundigen vormden de basis voor het ontwerpend onderzoek naar de mogelijkheden van de nieuwe leegte.

Zes ontwerpingrepen voor de Dijkzichtflat vormen de start van een cyclisch transformatieproces. De concepten functioneren als een rizoom of ondergrondse wortelstructuur en kunnen onafhankelijk van elkaar levensvatbaar zijn. Net als bij rizomen geldt dat wanneer de onderlinge concepten met elkaar vergroeien een symbiose ontstaat die het geheel samenhang geeft en daardoor extra sterk wordt.

1 Een zelforganiserend landschap op basis van een dynamisch water- en dijkbeheer verbindt het versnipperde gebied achter de dijk en vormt de basis voor een uniek ecologisch belevingslandschap.
2 Door het casco van de flat ter plaatse van de onderste verdiepingen open te werken ontstaat een groen doorwaadbaar basement en wordt het gebouw ingepast in de omgeving.
3 Op de hogere verdiepingen wordt de eenzijdig georiënteerde smalle galerij opengewerkt zodat ruimte ontstaat voor de beleving van licht en uitzicht.
4 Een nieuwe routing door de flat geïnspireerd op de kerkepaden van de nabije wierdedorpen zorgt voor verbinding tussen landschap, flat en bewoners. Een nieuwe publieke belevingsroute verbindt landschap en gebouw en zoekt zijn weg door het veranderende nieuwe landschap en het doorwaadbare basement. Door het bestaande trappenhuis te transformeren ontstaat een nieuwe semiopenbare route met gemeenschappelijke ruimtes voor bewoners.
5 Een zelfvoorzienende energie- en watervoorziening en innovatief hergebruik van lokale bouw- en sloop materialen zorgen voor duurzame aanpassingen.
6 De ruimtelijke potentie van het opgewerkte casco biedt vervolgens kansen voor nieuwe initiatieven. De inpassing van een kleinschalig hospice komt tegemoet aan de veelgehoorde wens van oude bewoners om graag te willen sterven bij het verstilde uitzicht vanaf de bovenste verdiepingen.

Aantrekkelijke leegte tracht niet een oplossing te bieden voor de krimpproblematiek, maar illustreert een nieuwe zienswijze voor de galerijflat en zijn omgeving. Doel is bestuurlijke partijen en bewoners mee te nemen in een adaptief transformatieproces, waarbij in deze case een icoon van een voorbije tijd een baken wordt voor een nieuw Delfzijl-Noord.