Inzendvoorwaarden
De hogere Nederlandse ontwerpopleidingen met de afstudeerrichtingen architectuur, stedebouw en/of landschapsarchitectuur selecteren jaarlijks hun beste afstudeerplannen en sturen die naar Archiprix. De selectie door de opleidingen geschiedt conform de inzendvoorwaarden en de selectiecriteria van Archiprix. Volgens de inzendvoorwaarden kunnen de hogere Nederlandse ontwerpopleidingen voor de Archiprix 2004 de volgende aantallen plannen inzenden: Delft 9; Amsterdam 4; Eindhoven 4; Rotterdam 3; Tilburg 2 Wageningen 2; Arnhem 1; Groningen 1 en Maastricht 1. Dit betekent een maximaal aantal van 27 plannen. Naast formele bepalingen bevatten de inzendvoorwaarden de volgende inhoudelijke criteria die de basis vormen voor zowel de selectie van de plannen door de opleidingen als voor de jurybeoordeling. Verlangd wordt dat het ingezonden plan in ieder geval: een ontwerp of ruimtelijk plan als resultaat heeft; een expliciet geformuleerde probleemstelling als uitgangspunt heeft; een inhoudelijke verantwoording bevat van de wijze waarop het plan, uitgaande van de probleemstelling, tot stand is gekomen. Bij de beoordeling wordt vervolgens gelet op de volgende elementen: de analyse van de opgave; de conceptuele kracht van het plan; de ruimtelijke kwaliteit van het ontwerp in combinatie met een zorgvuldige inzet van middelen; de verantwoording in beeld en geschrift en tenslotte de samenhang tussen deze elementen. Deze samenhang is van belang omdat de inzender daarmee aantoont het proces te beheersen waarbij de gestelde opgave naar een ruimtelijke oplossing vertaald wordt.

Jurysamenstelling
Jaarlijks stelt het bestuur van Archiprix een andere, onafhankelijke jury van deskundigen samen. Omwille van de objectiviteit mogen geen personen in de jury zitting hebben die direct betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van een inzending of die een directe relatie hebben met de ontwerper van een ingezonden plan. De jury heeft als taak om alle ingezonden plannen op hun eigen merites te beoordelen en van een kort inhoudelijk commentaar te voorzien. Daarnaast moet de jury uit de inzendingen de beste plannen selecteren, waaronder ze het prijzengeld kan verdelen. De jury bestaat uit vijf personen. Vier deskundigen uit de deelnemende vakgebieden en een theoreticus. De samenstelling van de jury die de afstudeerplannen van de Archiprix 2004 beoordeelde is als volgt:

• Felix Claus - architectuur
• Stefan Gall - stedebouw
• Berdie Olthof - landschapsarchitectuur
• Vincent van Rossem - theorie
• Carel Weeber - architectuur

De secretaris van de jury is Henk van der Veen van Archiprix.

Werkwijze
De jury beoordeelde de plannen op 6 en 12 januari 2004 in Delft. Voorafgaand aan de jurybeoordeling ontving de jury van elk plan een door de ontwerper opgestelde tekst met de essentie van zijn of haar plan. In de periode tussen de beide dagen zijn de ontwerpen en de toelichtingen bij de plannen bestudeerd. De jury beoordeelde elk plan uitgaande van de door Archiprix opgestelde criteria zoals die in de inzendvoorwaarden zijn weergegeven.

ALGEMENE OPMERKINGEN
De Nederlandse ontwerpopleidingen selecteerden 27 afstudeerplannen voor deelname aan de Archiprix 2004. Daarmee zijn alle opleidingen maximaal vertegenwoordigd in deze ronde. Van de 27 plannen zijn er 21 met als afstudeerrichting architectuur, 1 plan had als afstudeerrichting stedebouw en tenslotte zijn 5 projecten ontworpen door deelnemers die afstudeerden in de landschapsarchitectuur. Beide laatste scores zijn opmerkelijk. Sinds 1999 wordt bij de inschrijving de afstudeerrichting opgegeven. Het aantal stedebouwplannen was in die periode niet eerder zo laag en het aantal landschapsarchitectuur plannen niet eerder zo hoog. Niet alleen het aantal, ook de kwaliteit van de landschapsarchitectuurplannen is over de gehele linie hoog. Verheugend is daarnaast dat de afstudeerders cultuurtechnische ingrepen binnen het terrein van de landschapsarchitectuur betrekken en daar vervolgens poëtische kwaliteiten aan weten te koppelen. Het is onbegrijpelijk dat het vakgebied van de stedebouw zo mager vertegenwoordigd is in deze lichting afstudeerplannen. Voor wat betreft het vakgebied architectuur valt het op dat de modieuze projecten die in voorgaande jaren het beeld bepaalden, nu vrijwel ontbreken. Datzelfde geldt overigens voor grote gebouwen en complexe programma's. Wel is er ruim aandacht voor de stedebouwkundige aspecten. Tenslotte wil de jury wijzen op de grote niveauverschillen onder de architectuur projecten. Dat roept twijfels op over de trefzekerheid van de voorselectie. Gezien het grote aantal afstudeerders bij de grote architectuuropleidingen zou men een brede toplaag van kwalitatief hoogwaardige plannen verwachten.

Prijzen
De jury is het er unaniem over eens dat drie plannen boven de andere uitsteken. Deze plannen krijgen een prijs toegekend, waarbij de rangorde vervolgens bepaald is door de voorkeuren van de verschillende juryleden te middelen.

Zandloper - Mark van Beest

The Inclusive City, an asylumseekers centre in Maastricht - Robert Verrijt

Deltawerken 2.0 'een dijk van een park' - Ronald Rietveld