1997

Archiprix

TOUR
<tour>

Het Gevang - Dagobert Bergmans

... want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren ...

Het Gevang is een totaalgevangenis, zij omvat drie typen: de (normale) gesloten inrichting, de open inrichting en de extra beveiligde inrichting. De gesloten inrichting bestaat uit vier onafhankelijk functionerende afdelingen met ieder zo'n 100 cellen en een luchtplaats. Zowel de cellenblokken als de luchtplaatsen worden doorsneden door het sportcomplex en de cultuurgang.

De vluchtgevaarlijke gevangenen zijn opgesloten in de extra beveiligde inrichting. De gevangenen kunnen gelijkvloers van hun cel naar de douche, de woonkamer, de sportkamer en via een loopplank naar de luchtplaats. In de open inrichting zitten de gevangenen de laatste drie maanden van hun straf in betrekkelijke vrijheid uit. Door de glazen haak, een stuk getransplanteerde stad dat de open inrichting splijt, wordt de gevangene voortdurend met de stad geconfronteerd.

De gevangenis staat in het centrum van Eindhoven. Ze is omgeven door auto- en spoorwegen, kantoren en fietspaden met beruchte tunneltjes. De gevangenis roept vragen op. Zij stuit op onbegrip, die vervolgens kan omslaan in begrip of woede. Door de introductie van 'het teken', 'de dialoog' en 'het spieken' wordt getornd aan het traditionele idee van de gevangenis.

Vanuit de autowegen werkt de gevangenis als teken. Een Titanic met een huid van glas. De schaduw van de massa's achter de gevel tekent zich af op de matglazen muur. 's Avonds verschijnen er schimmen op de muur, terwijl ze bij grijs weer lijkt op te lossen in de lucht. De fietsers spieken, opgesloten tussen de gevangenis en de verhoogde autoweg, door de gevel naar binnen. Ze krijgen fragmenten van de gevangenis te zien. Kleine contacten met een grote uitwerking, waardoor de verbeelding wordt versterkt. Gevangen in zijn coupé gaat de treinreiziger een dialoog met het gebouw en de gevangenen aan. Hij kan diep in het wezen van het instituut doordringen, maar het contact is slechts vluchtig.

Met leuzen als 'méér Blauw op straat!', 'méér cellen!' tracht men zowel het gevoel van onveiligheid als het falen van de gevangenis te ontkennen. Het Gevang stimuleert de discussie, roept vragen op zonder een antwoord te geven en laat de dubbelzinnigheid van de gevangenis zien door in dialoog te gaan met de stad.

Opleiding: TU Eindhoven
Mentoren: Gerard van Zeijl, Tom Dubbelman, Sjef van Hoof & Wolf Schijns
Studierichting: architectuur.

<tour>