Archiprix Nederland
Nederlands English

Organische integratie in de omgeving
Organische integratie in de omgeving

Compound
Compound

Incrementeel appartement, toevoeging tweede verdieping.
Incrementeel appartement, toevoeging tweede verdieping.

Relatie van het project met de context
Relatie van het project met de context

Plattegrond cluster
Plattegrond cluster

Relatie van de woning met de compound
Relatie van de woning met de compound






PROJECTINDEX
EERVOLLE VERMELDING
RHIZOME
Technische Universiteit Delft
ARCHITECTURE

Een groeiende horizontale structuur van betaalbare woningen in Menem, Addis Ababa
Ethiopië ondergaat een meedogenloze ontwikkeling, met name de bevolking van Addis Ababa groeit sneller dan de stad aankan. Het resultaat is een enorme woningnood. In het jongste decennium trachtte de regering van Ethiopië in het tekort aan woningen te voorzien door middel van de bouw van appartementencomplexen. Het initiatief van de overheid biedt echter geen optimale oplossing voor het huisvestingsprobleem. Het voorziet wel in een hoge dichtheid en een snelle realisatie, maar het is een systeem dat is geïmporteerd uit het buitenland en gaat volledig voorbij aan de lokale vereisten. Er zijn drie belangrijke problemen die naar voren komen. Zo zijn de bouwkosten te hoog voor de doelgroepen, sluit de opzet niet aan bij de sociale en culturele context van de arme bewoners en tenslotte missen de appartementen de flexibiliteit om aan te kunnen sluiten bij de veranderende behoeften van de bewoners.
Ons project Rizoom presenteert een model voor de bouw van appartementen. Het ontwerp is geworteld in de locatie, het is technisch uitvoerbaar, economisch concurrerend en flexibel in zowel constructietijd als materialisatie. Ons project is daarmee qua kosten, bouwtijd, arbeid en vereiste vaardigheden concurrerend met het initiatief van de overheid om de woningnood te bestrijden.
Rizoom is gebaseerd op een onderzoek naar de sociale en ruimtelijke patronen van de arme wijken van Addis Ababa, met name de buurt Menen. De onderzoeksvraag was hoe de verschillende sociaal-ruimtelijke lagen die het weefsel van Menen karakteriseren een plaats kunnen krijgen in een laagbouwplan waarmee een vergelijkbare dichtheid behaald kan worden als met de bouw van appartementencomplexen? Hoe kan het project haalbaar worden en zichzelf tonen als een flexibel gestandaardiseerd systeem?
De ruggengraat van ons project wordt gevormd door het idee van een residentiele compound, een fysieke en sociale structuur die bestaat uit drie elementen: twee bouwblokken met uitbreidbare woningen en een circulatiesysteem. De compounds worden geclusterd en kunnen gedraaid, gespiegeld en gekoppeld worden waarbij een serie ruimten ontstaat die een hiërarchische reeks van gemeenschapsruimten vormen. Daarbij wordt een holistische strategie ingezet die verschillende schaalniveaus bestrijkt, van de hoofdstraten tot de intimiteit van de compound en, uiteindelijk, de meest private ruimte van de woning.
In ons project is elke cluster onafhankelijk zodat het hele project gefaseerd gebouwd kan worden en in verloop van tijd op organische wijze geïntegreerd kan worden in de omringende fysieke structuren. Deze strategie voorkomt verstorende sociale en ruimtelijke breuken tussen oude en nieuwe structuren en tussen gemeenschappen. Daarnaast kan het project gebouwd worden met twee verschillende constructiemethoden die goedkopere oplossingen bieden dan de methoden die gebruikt worden in het woningbouwprogramma van de overheid. Het project kan gestandaardiseerd en snel gebouwd worden door gebruik te maken van een betonnen structuur. Het kan echter ook gebouwd worden met aangestampte aarde. In het eerste geval moet er materiaal geïmporteerd worden, is er een technologische infrastructuur nodig en gespecialiseerde vaardigheden. Het alternatief met gestampte aarde is goedkoper, duurzamer en maakt gebruik van methoden en technieken die lokaal beschikbaar zijn waardoor de lokale bevolking betrokken kan worden bij het bouwproces.
In de botanie is de term rizoom verbonden met groei van ondergrondse wortelstelsel van de planten. Op een vergelijkbare wijze staat ons project voor de continue groei van een sequentie van met elkaar verbonden ruimten die in essentie bestaan uit een uniek, simpel element: de residentiele compound.