Nederlands English

De kamers van een woning kunnen zich afsluiten en een relatie leggen met het hof. Zo ontstaat er een tweede eenheid met het hof als ontmoetingsplaats.
De kamers van een woning kunnen zich afsluiten en een relatie leggen met het hof. Zo ontstaat er een tweede eenheid met het hof als ontmoetingsplaats.

Experiment 1: De enkele muur
Experiment 1: De enkele muur

Experiment 2: De dubbele muur
Experiment 2: De dubbele muur

Experiment 3: De meer dan dubbele muur
Experiment 3: De meer dan dubbele muur

Translucente muur
Translucente muur


De woning als muur legt een visuele en fysieke relatie tussen de verschillende hoven.
De woning als muur legt een visuele en fysieke relatie tussen de verschillende hoven.

De woning als muur legt een visuele en fysieke relatie tussen de verschillende hoven.
De woning als muur legt een visuele en fysieke relatie tussen de verschillende hoven.




PROJECTINDEX
 
THE HOUSE OF GLASS WAS SUDDENLY ALL SOLID WALLS
Amsterdam University of the Arts
ARCHITECTURE

In drie experimenten met een ruimtelijke conclusie als eindresultaat heb ik een ontwerponderzoek verricht naar de muur in relatie tot het wonen. De muur vormt niet alleen een grens maar is ook een verbinding. Of zoals Wim van den Bergh zei: “Je hebt altijd een grens nodig om te kunnen verenigen.”
Als uitgangspunt voor de experimenten heb ik een bestaande locatie in de Amsterdamse westelijke tuinsteden gekozen, waar op een gebied van 75 bij 120 meter ruim dertig woningen zijn gerealiseerd.
In mijn onderzoek onderscheid ik drie soorten muren. In het eerste experiment, ‘de enkele muur’, vormt de muur een grens met een eenzijdige oriëntatie. Centraal in dit experiment staan Pompeii en een ontwerp voor drie woningen met hof van Mies van der Rohe. In beide voorbeelden vormen meerdere woningen samen een rechthoekig stedenbouwkundig blok en grijpen de woningen binnen dat volume ingenieus in elkaar. De grens tussen de woningen bestrijkt geen zuivere vorm, maar is amorf en levert daarmee een zekere ambiguïteit op. Deze vrijheid van grenzen is zo ver mogelijk doorgevoerd tussen de woningen onderling en in de woning. Het resultaat is een blok waarbij elke hiërarchie tussen de woningen is komen te vervallen, zonder de kwaliteit van de individuele woningen aan te tasten.
In de ‘dubbele muur’ is de verbindende kwaliteit van de muur een belangrijk onderdeel. Voorbeelden daarvan zijn het Campo Marzio van Piranesi en de Sant’Andrea alle Quirinale van Bernini. In het Campo Marzio lijkt, door de positie van de gebouwen onderling en de opeenvolging van muren, de openbare ruimte bij het gebouw te horen. Deze eigenschap van de muur vormt het uitgangspunt voor het tweede experiment. De opzet bestaat uit vrijstaande huizen, waarbij de buitenruimte wordt gevormd door de amorfe restgebieden tussen de huizen. Deze zijn openbaar, maar door de plaatsing van gevelopeningen en plaatselijke verbredingen neemt de ruimte op sommige plekken de eigenschappen van een privé ruimte aan.
De ‘meer dan dubbele muur’ is een formele omkering van het tweede experiment. De woning vormen een aaneengesloten structuur, de open ruimten zijn plaatselijk en omsloten. De woningen of beter gezegd de massa is vergelijkbaar met het poché, een zwarte volte tussen twee niet aansluitende leegten. Als referentie dient de San Carlo alle Quattro Fontane in Rome van Borromini. Peter Eisenman stelt dat de kwaliteiten van het poché zichtbaar worden als deze gezien wordt als een tussenruimtelijke leegte. Met het tussenruimtelijke ontstaat er een figuur-figuur relatie, zoals in een labyrint, die twee ruimten met elkaar verbindt een tevens hun zelfstandigheid behoudt.
Het derde experiment heb ik uitgewerkt als een ‘ruimtelijke conclusie’ van het onderzoek. Het bestaat uit 33 woningen die 19 collectieve hoven omsluiten. Aan elk hof grenzen meerdere woningen en elk woonhuis geeft toegang tot meerdere hoven. Bewoners hebben dus per hof andere buren. De tegenover elkaar geplaatste gevelopeningen leggen visuele en fysieke relaties tussen de patio’s onderling, terwijl de deuren in de woning ervoor zorgen dat de vertrekken onderdeel worden van het aangrenzende hof.
De muren van de woning zijn in de uitwerking translucent waardoor er geen doorzicht of reflectie is zoals bij glas. De muur werkt als een projectievlak waarop schaduwen, schimmen en kleurnuances waarneembaar zijn. Een spanning tussen vervreemding, tussen vorm en vormloos. Het interieur is daarmee niet simpelweg begrensd door de muur. Er is een veelvoud van grenzen waarneembaar. Als in een mysterieuze tekening van Adolf Loos voor het Rufer huis. Elke tekening toont niet alleen de omtrek van de gevel, maar ook in gestippelde lijnen de positie van de kamers, de dikte van de vloeren en de muren. De tekening toont niet alleen de binnen- of de buitenkant, maar het inwendige van de muur. De muur is blootgelegd als bij een röntgenfoto.