Nederlands English

Exploded view ruimtelijk casco. Gelaagdheid van landschappelijke, morfologische en cultuurhistorische lagen.
Exploded view ruimtelijk casco. Gelaagdheid van landschappelijke, morfologische en cultuurhistorische lagen.

Ruimtelijk casco. Samengestelde drager van de landschappelijke, morfologische en cultuurhistorische kwaliteiten van de regio.
Ruimtelijk casco. Samengestelde drager van de landschappelijke, morfologische en cultuurhistorische kwaliteiten van de regio.

Regiekaart
Regiekaart

Strategisch voorraad beheer
Strategisch voorraad beheer

Plankaart kreek. Uitwerking deellocatie binnen regionaal systeem.
Plankaart kreek. Uitwerking deellocatie binnen regionaal systeem.

Panorama kreek
Panorama kreek

Principe uitwerking kreekkavel
Principe uitwerking kreekkavel




PROJECTINDEX
 
DE ZEEUWSE ZOOM
Academie voor Architectuur en Stedenbouw - Tilburg
URBAN DESIGN

verbonden onder tegenstellingen
Ontwerpstrategie die uitgaande van de ondergrond, cultuurhistorie en het landschap een sociaal economische impuls geeft aan Zeeuws Vlaanderen.
In Zeeland groeit de bevolking nauwelijks meer, vanaf 2025 zal de omvang structureel dalen. In sommige regio's en gemeenten, waaronder grote delen van Zeeuws Vlaanderen krimpt de bevolking nu al. Deze voornamelijk landelijke regio loopt het risico van verpaupering en desintegratie van de omgeving. Als daar niets aan wordt gedaan, kan een neerwaartse spiraal ontstaan waarbij bewoners wegtrekken, de leegstand nog verder toeneemt en de desintegratie nog harder toeslaat.
Er ligt dus een urgente vraag voor ontwerpstrategieën die oplossingsrichtingen kunnen bieden voor de uitdagingen in Zeeuws Vlaanderen. Momenteel zijn de ruimtelijke oplossingen vaak symptoombestrijding en concurreren buurgemeentes met elkaar. Naast de bevolkingskrimp vinden er in de regio nog meer grote veranderingen plaats. Het agrarisch landschap verandert door schaalvergroting en bedrijfsbeëindiging, nieuwe economieën dienen zich aan en het toerisme richt zich meer en meer op kleinschalige authentieke beleving met bijbehorende ruimtelijke verschijningsvorm. Om een dergelijke integrale ontwerpopgave aan te vliegen lijkt systeemdenken een kansrijke invalshoek.
Het principe van de verschillende systeembenaderingen is het bestuderen van verschijnselen op basis van hun onderlinge samenhang en de wisselwerking met de omgeving. Het gaat bij systeemdenken niet om de losse onderdelen, maar juist om de relaties, om de verbinding tussen de onderdelen met andere onderdelen en met de omgeving. Het zijn deze relaties die de betekenis geven aan de onderdelen en het geheel en daardoor vaak de schakel zijn bij het oplossen van een probleem. Omdat er uitgaan wordt van een systeembenadering, welke per definitie gebaat is bij complexe interacties, kunnen voor de occupatie de tot nu toe gehanteerde functiescheidingen meer losgelaten worden. Veel meer moet gedacht worden aan nieuwe innovatieve combinaties die verschillende opgaven verenigen en oplossen.
De opgave is de (systeem) stabiliteit in Zeeuws Vlaanderen te vinden. Bekeken vanuit zowel tijd als schaal is de ondergrond de enige echte constante laag en dus ook de laag die het meest in relevant is in de zoektocht naar stabiliteit. Bovendien is deze laag vanwege de voornamelijk agrarische functie van het gebied zeer van invloed op het functioneren ervan. Echter worden de opgaven in Zeeuws Vlaanderen momenteel separaat en vanuit de waan van de dag aangevlogen. Deze ad hoc planning in combinatie met de verschillende grenzen en infrastructurele barrières in Zeeuws Vlaanderen leiden er toe dat ook de ondergrond benaderd wordt als een verzameling fragmenten, barrières en grenzen. Voorgesteld wordt daarom om deze planningsmethodiek radicaal om te gooien. In plaats van een planning die uitgaat van de occupatie (met de grootste verander snelheid), start een ontwikkeling in Zeeuws Vlaanderen bij de ondergrond (met de kleinste verandersnelheid). Hierbij is niet zozeer het programma leidend, maar de ondergrond met bijbehorend systeem en schept het condities waarop verder kan worden gebouwd. Op deze wijze wordt de continuïteit gewaarborgd en kan de regio zich stabiliseren.
Dit leidt tot de volgende centrale probleemstelling: Op welke wijze kan de ondergrond, de morfologie en het landschap een sociaal economische impuls geven aan Zeeuws Vlaanderen?
De condities in Zeeuws Vlaanderen zijn opgebouwd rondom de landschappelijke, morfologische en cultuurhistorische
kwaliteiten van de regio. Dit begint bij de zandige kreekruggen die van oost naar west door de gehele regio liggen en zelfs tot in België doorlopen. Deze hogere gelegen en stabiele kreekruggen zijn momenteel de inverse van hun ontstaan en vormen dus ook een uitstekend uitgangspunt om meer samenhang in de desintegrerende regio aan te brengen. Niet geheel toevallig liggen de meeste andere identiteitsdragers zoals de dijken en Staats Spaanse linies grotendeels gelijk met deze drager.
In lijn met de conditieplanning wordt, naast dat er wordt voortgebouwd op de aanwezig potenties van het gebied, tevens getracht de aanwezige functies te optimaliseren en verrijken. Dus geen ingrijpende herstructurering en sloop, maar een geleidelijk optimalisatieproces wat doorbouwt op de in het ruimtelijk casco blootgelegde potenties en condities van ondergrond en landschap. Door de ondergrond niet meer te beschouwen als een generieke laag, maar de reeds aanwezige gebiedseigen morfologische differentiatie in verder uit te bouwen kan de reeds bestaande landbouw zich handhaven zonder te conflicteren met functies als natuur en recreatie. Bovendien geeft deze nieuwe context in sommige gebieden aanleidingen voor nieuwe economische dragers.
De ligging ten opzichte van bestaande netwerken en de reeds ingezette krimp van personen, kapitaal en vastgoed vormt de basis voor verdere bundeling en optimalisatie van voorraadstromen binnen de regio. Door de verschillende netwerken te optimaliseren en samen te laten komen op reeds bestaande knopen in de regio, ontstaat een robuust(er) en regiodekkend netwerk wat zowel mensen, goederen als energie transporteert. Dit 'mobile smartgrid' zorgt voor een constant e (her)distributie van grondstoffen, voedsel en kapitaal zodat ook hier richting de gewenste robuustheid en stabiliteit bewogen wordt.