Nederlands English

Londen, een gelaagde stad. De vergeten Fleet rivier stroomt nog steeds geruisloos onder de straten / London, a layered city. The forgotten River Fleet is still flowing silently beneath the streets.
Londen, een gelaagde stad. De vergeten Fleet rivier stroomt nog steeds geruisloos onder de straten / London, a layered city. The forgotten River Fleet is still flowing silently beneath the streets.

Het verborgen landschap onder de stad: voormalige zijbeken als potentiëel raamwerk voor een nieuwe stadsnatuur. / The hidden landscape underneath the city: former tributaries as potential lifelines for a new urban nature. rood: rivieren veranderd in riolen / red: rivers turned into sewers donkerrood: voormalige rivier de Fleet / dark red: the former River Fleet
Het verborgen landschap onder de stad: voormalige zijbeken als potentiëel raamwerk voor een nieuwe stadsnatuur. / The hidden landscape underneath the city: former tributaries as potential lifelines for a new urban nature. rood: rivieren veranderd in riolen / red: rivers turned into sewers donkerrood: voormalige rivier de Fleet / dark red: the former River Fleet

Vensters naar een ondergrondse natuur: iedere plek heeft haar eigen specifieke condities / Creating windows to an underground nature: each place has its own special conditions zand, grind / sand, gravel Londense klei, ondoordringbaar / London clay, impermeable kalk, waterdragend / chalk, permeable grondgesteente, ondoordringbaar / bedrock, impermeable rivierbron / river source rivier aftakking / river branch heilige rivier / holy river rivierterras / river terrace rivier vallei / river valley rivier monding / river outlet ± 10 km of twee uur lopen / c. 10 km or two hours’ walk
Vensters naar een ondergrondse natuur: iedere plek heeft haar eigen specifieke condities / Creating windows to an underground nature: each place has its own special conditions zand, grind / sand, gravel Londense klei, ondoordringbaar / London clay, impermeable kalk, waterdragend / chalk, permeable grondgesteente, ondoordringbaar / bedrock, impermeable rivierbron / river source rivier aftakking / river branch heilige rivier / holy river rivierterras / river terrace rivier vallei / river valley rivier monding / river outlet ± 10 km of twee uur lopen / c. 10 km or two hours’ walk

De voormalige riviermonding, het laatste venster bij de Thames: de getijden worden binnengelaten. / The former river outlet, the final window at the Thames: letting in the tides.
De voormalige riviermonding, het laatste venster bij de Thames: de getijden worden binnengelaten. / The former river outlet, the final window at the Thames: letting in the tides.

Mogelijke flora en fauna op de getijdeplek / Possible flora and fauna in the tidal area Lythrum salicaria regenboog forel / rainbow trout Populus alba regenslak / Thames door snail Cotula coronopifolia Hieracium murorum wolhandkrab / mitten crab
Mogelijke flora en fauna op de getijdeplek / Possible flora and fauna in the tidal area Lythrum salicaria regenboog forel / rainbow trout Populus alba regenslak / Thames door snail Cotula coronopifolia Hieracium murorum wolhandkrab / mitten crab

Getijdeplek tijdens laag water / Tidal area at low tide
Getijdeplek tijdens laag water / Tidal area at low tide

Getijdeplek tijdens hoog water / Tidal area at high tide
Getijdeplek tijdens hoog water / Tidal area at high tide

Het creëren van de juiste omstandigheden voor een fragiele natuur: nieuwe muur op het bestaande rioolstelsel / Creating the right conditions for a fragile nature: new wall on top of existing sewer
Het creëren van de juiste omstandigheden voor een fragiele natuur: nieuwe muur op het bestaande rioolstelsel / Creating the right conditions for a fragile nature: new wall on top of existing sewer




PROJECTINDEX
WINNAAR
NATURE IS UNDER YOUR FEET
Amsterdam University of the Arts
LANDSCAPE DESIGN

De ontdekking van een nieuwe natuur in het ondergrondse landschap van Londen
Voor wie in de stad op zoek is naar natuur hoeft niet ver te kijken. Onder onze steden gaan namelijk verborgen landschappen schuil die een grote kans bieden aan een bijzondere en kwetsbare natuur. Het project ‘Nature Is Under Your Feet’ focust zich op de stad Londen, waar zo’n twaalf voormalige zij-beken van de Theems begraven liggen onder lagen van beton en als stille waterlopen nog steeds onder de stad doorstromen. In de uitwerking van één van deze waterlopen, de voormalige Fleet rivier, is een reeks van zes zorgvuldige uitsnedes ontworpen waar boven- en onderwereld met elkaar worden verbonden en waar condities kunnen ontstaan voor bijzondere biotopen.
Op zoek naar een plek om te wonen vonden we altijd strategische punten in het bestaande landschap om ons huis te bouwen. Het leven in, en het gebruik van het landschap gaf niet enkel kennis van onze omgeving, maar bovenal een gevoel van verbondenheid en identiteit.Tegenwoordig zijn sommige van deze nederzettingen drastisch veranderd. Ze zijn inmiddels uitgegroeid tot steden die maar blijven uitbreiden. De verbinding met de ondergrond en het oorspronkelijke landschap is vervaagd en kan nauwelijks worden ervaren. Dit beïnvloedt niet alleen hoe mensen de stad beleven, maar ook hoe onze steden reageren op hedendaagse vraagstukken zoals hittestress, overstromingen, watertekorten en biodiversiteitsverlies.
Als gevolg van het alsmaar veranderen van de stad lijkt het of we ver moeten reizen om ‘natuur’ te vinden, maar wat als we wat beter kijken? Is de natuur er nog? Ligt die niet gewoon verborgen onder al die kunstmatige stadslagen? Ligt natuur verstopt onder onze voeten? En als dat zo is, kunnen we dan proberen om haar beter te verbinden met de stad?
Om antwoorden te vinden op deze vragen wordt in dit project de stad Londen onderzocht, waar veel zijrivieren van de Theems nu onder de stad begraven liggen. Deze beekjes waren ooit de aanleiding voor mensen om zich hier te vestigen, maar door zware vervuiling tijdens het industriële tijdperk zijn de rivieren getransformeerd tot ondergrondse bakstenen rioleringen. Gericht op een van deze riolen, zoekt het project naar nieuwe manieren om de stad met haar ondergrondse landschap te verbinden.
Na het transformeren van een van de historische riolen, de Fleet Sewer, naar een gescheiden, schone waterloop, is een serie van zes zorgvuldig gekozen uitsnedes ontworpen, waar daglicht en frisse lucht wordt binnengelaten. Deze ‘vensters’ laten de voorbijganger niet alleen het landschap onder de stad ervaren, maar bieden tevens unieke condities zodat een nieuwe, fragiele natuur kan ontstaan en floreren, afgeschermd van de hectische stad erboven. Van rivierbron tot –monding zakt het riool steeds dieper in de bodem, waardoor er in elk ‘venster’ een uniek karakter en habitat kan ontstaan. Bij de bron zal bijvoorbeeld het zoete water het startpunt zijn van een wilde waterloop, terwijl bij de monding het riool weer wordt verbonden met de Theems waardoor nieuwe getijdeplekken ontstaan met een brak-water milieu.
‘Nature is Under your Feet’ probeert te ontdekken of de verborgen structuur van de Fleet Sewer een kans zou kunnen zijn om een ‘nieuwe natuur’ te creëren. Een natuur die het harde stadsleven bovengronds niet kan overleven, maar die juist unieke en bijzondere biotopen mogelijk maakt; een kwetsbare natuur te ontdekken onder je voeten.